Viktige telefonnummerTelefonnummer
Tekst
Fleire innstillingarMeir

Forklaring

Ferielova i Noreg – dette har du krav på som arbeidstakar

Kor mange feriedagar har du krav på? Les om ferielova, feriepengar, fem vekers ferie, sjukdom i ferien og ekstra ferie for arbeidstakarar over 60 år.

Publisert

Kor mange feriedagar har du eigentleg krav på? Kan arbeidsgivaren bestemme når du skal ta ferie? Og kva skjer med feriepengane viss du byter jobb? Ferielova regulerer rettane og pliktene til både arbeidstakarar og arbeidsgivarar i Noreg. Her får du ein enkel og praktisk gjennomgang av dei viktigaste reglane.

1. Kva er ferielova?

Ferielova skal sikre at arbeidstakarar får årleg ferie og feriepengar. Føremålet er å gi tilsette høve til kvile og fritid.

Lova gjeld som hovudregel for arbeidstakarar i Noreg, men enkelte forhold kan vere regulerte annleis gjennom tariffavtalar eller andre avtalar.

Det er viktig å skilje mellom ferie, som er tida du har rett til å vere borte frå arbeidet, og feriepengar, som skal erstatte løna som fell bort under ferien.

2. Kor mange feriedagar har du krav på?

Etter ferielova har arbeidstakarar som hovudregel krav på 25 verkedagar ferie kvart år.

Laurdag vert rekna som verkedag, medan søndagar og lovfesta heilag- og høgtidsdagar ikkje vert rekna med. Dei 25 verkedagane i lova svarar difor til fire veker og éin dag ferie.

FerieordningTal på dagar
Lovfesta ferie25 verkedagar
Tilsvarande ferieveker4 veker og 1 dag
Vanleg ferieordning med fem vekers ferie30 verkedagar
Ekstra ferie for arbeidstakarar over 60 år6 verkedagar ekstra

Mange arbeidstakarar har fem vekers ferie gjennom tariffavtale eller arbeidsavtale. Denne ekstra ferieveka følgjer ikkje av minimumsreglane i ferielova.

Merk: Fem verkedagar ferie er ikkje det same som fem arbeidsdagar, fordi laurdag òg vert rekna som verkedag etter lova.

3. Har du rett til fem vekers ferie?

Mange trur at alle automatisk har krav på fem vekers ferie. Det stemmer ikkje etter minimumsreglane i ferielova.

Ferielova gir som hovudregel rett til fire veker og éin dag. Fem vekers ferie er vanleg i Noreg, men følgjer normalt av tariffavtale eller individuell avtale med arbeidsgivaren. Sjekk difor arbeidsavtalen din eller tariffavtalen som gjeld på arbeidsplassen.

4. Når kan du ta ferie?

Arbeidsgivaren har plikt til å sørgje for at ferien vert avvikla i samsvar med ferielova.

Arbeidsgivaren skal drøfte tidspunktet for ferien med deg eller den tillitsvalde. Vert de ikkje samde, har arbeidsgivaren som hovudregel siste ordet innanfor rammene i lova.

Du har mellom anna rett til å krevje:

  • 18 verkedagar samanhengande ferie i hovudferieperioden frå 1. juni til 30. september.
  • At dei resterande verkedagane vert gitt samla innanfor ferieåret.

Arbeidsgivaren skal normalt gi melding om når ferien skal vere seinast to månader før han byrjar, viss ikkje særlege grunnar er til hinder for det.

Kan arbeidsgivaren endre ferien din?

Når ferien først er fastsett, kan arbeidsgivaren ikkje utan vidare endre han.

Endring kan vere aktuelt viss det oppstår uføresette hendingar som vil skape vesentlege driftsproblem, og det ikkje kan skaffast stadfortredar. Arbeidsgivaren skal drøfte spørsmålet med deg før avgjerda vert teken, og du kan ha krav på erstatning for dokumenterte meirutgifter.

5. Feriepengar – korleis fungerer det?

Feriepengar skal erstatte løna som fell bort når du tek ferie. Dei vert normalt opptente året før ferien vert avvikla. Dette vert kalla oppteningsåret. Har du opptent feriepengar i 2025, vert dei normalt brukte til ferie i 2026.

Kor mykje får du i feriepengar?

FerieordningFeriepengesats
Det ordinære minimumet i lova10,2 %
Fem vekers ferie gjennom avtaleVanlegvis 12 %
Arbeidstakarar over 60 årTillegg på 2,3 prosentpoeng, innanfor grensene i lova

For arbeidstakarar over 60 år vert tillegget på 2,3 prosentpoeng berre rekna av inntekt opp til inntektsgrensa i lova (seks gonger grunnbeløpet i folketrygda).

Feriepengar vert som hovudregel rekna av arbeidsvederlag som er utbetalt i oppteningsåret. Enkelte utbetalingar vert ikkje rekna med i feriepengegrunnlaget.

Døme

Er feriepengegrunnlaget ditt 400 000 kroner, blir feriepengane:

  • Med 10,2 prosent: 40 800 kroner.
  • Med 12 prosent: 48 000 kroner.

Dette er eit rekneeksempel, ikkje naudsynleg det du får utbetalt på lønsslippen. Utbetalinga kjem mellom anna an på ferieordninga di og korleis arbeidsgivaren gjer ferieoppgjeret.

6. Når skal feriepengane betalast ut?

Feriepengar vert normalt betalte ut siste vanlege lønningsdag før ferien. Arbeidsgivaren kan òg betale dei ut samla, til dømes i juni, og samtidig trekkje i løn for ferie som vert teken seinare.

Difor får mange ei større utbetaling i juni enn i andre månader. Hugs at feriepengar ikkje er ein bonus – dei skal dekkje løna du ikkje får medan du har ferie.

7. Har du rett til ferie når du byrjar i ny jobb?

Ja. Byrjar du i ny jobb i løpet av ferieåret, har du som hovudregel rett til ferie, så lenge du ikkje alt har teke full ferie hos ein tidlegare arbeidsgivar.

  • Byrjar du seinast 30. september, har du som hovudregel rett til full lovfesta ferie det året.
  • Byrjar du etter 30. september, har du rett til seks verkedagar ferie det året.

Du kan likevel mangle feriepengar til å dekkje lønsbortfallet, særleg viss du ikkje var i jobb året før.

8. Kan du nekte å ta ferie?

Viss feriepengane du har opptent ikkje dekkjer lønsbortfallet under ferien, kan du som hovudregel motsetje deg å ta ferie i den utstrekninga feriepengane ikkje dekkjer bortfallet.

Det finst unntak, mellom anna når verksemda stengjer heilt eller delvis i ferien. Då kan du ikkje utan vidare krevje å arbeide.

9. Kva skjer med ferien når du blir sjuk?

Blir du sjuk før ferien byrjar, kan du på visse vilkår krevje at ferien vert utsett. Du må som hovudregel vere heilt arbeidsufør, dokumentere det med legeerklæring og krevje utsetjing seinast siste arbeidsdag før ferien skulle starte.

Blir du sjuk i ferien, kan du òg ha rett til å få feriedagane utsette. Då må du som hovudregel ha vore heilt arbeidsufør, dokumentere det med legeerklæring og krevje det utan grunnlaus opphald når du er tilbake i jobb.

10. Kva skjer med ubrukt ferie?

Ferie som ikkje vert teken i samsvar med lova, skal som hovudregel overførast til neste ferieår. Det same gjeld ferie som ikkje er teken på grunn av sjukdom eller foreldrepermisjon.

Det er ikkje lov å avtale at lovfesta ferie skal erstattast med pengar i staden for fri, bortsett frå i situasjonar der lova opnar for økonomisk oppgjer – til dømes når arbeidsforholdet vert avslutta.

11. Har arbeidstakarar over 60 år ekstra ferie?

Ja. Fyller du 60 år i løpet av ferieåret, har du rett til seks verkedagar ekstra ferie – éi ekstra ferieveke etter utrekninga i lova.

Du bestemmer som hovudregel sjølv når ekstraferien skal takast, men må gi arbeidsgivaren melding minst to veker på førehand.

12. Kva skjer med feriepengane når du sluttar?

Når arbeidsforholdet vert avslutta, skal opptente feriepengar som hovudregel betalast ut siste vanlege lønningsdag før du sluttar. Beløp som ikkje kan reknast ut då, kan betalast ut i det avsluttande lønsoppgjeret.

Feriepengane skal dekkje lønsbortfallet når du seinare tek ferie hos ein ny arbeidsgivar eller i ein periode utan arbeid. Set dei gjerne til side i staden for å bruke dei med ein gong.

13. Kva gjer du viss arbeidsgivaren bryt ferielova?

Undersøk først arbeidsavtalen, eventuell tariffavtale og lønsslippane dine. Deretter kan du:

  1. Be arbeidsgivaren om ei skriftleg forklaring.
  2. Ta saka opp med tillitsvald eller fagforeininga viss du er medlem.
  3. Kontakte Arbeidstilsynet for rettleiing om reglane.
  4. Søkje juridisk hjelp viss saka gjeld eit konkret krav om pengar, erstatning eller andre rettar.

Ta vare på arbeidsavtalar, ferieplanar, lønsslippar, legeerklæringar og skriftleg kommunikasjon med arbeidsgivaren. Du kan lagre dei i dokumentarkivet i VårØkonomi.

14. Ofte stilte spørsmål

Kor mange feriedagar har eg krav på i Noreg?

Som hovudregel 25 verkedagar per år, som svarar til fire veker og éin dag.

Har alle rett til fem vekers ferie?

Nei. Fem vekers ferie følgjer vanlegvis av tariffavtale eller arbeidsavtale, ikkje av minimumsreglane i ferielova.

Kor mykje får eg i feriepengar?

Den ordinære satsen er 10,2 prosent av feriepengegrunnlaget. Med fem vekers ferie er satsen vanlegvis 12 prosent.

Kan sjefen bestemme når eg skal ha ferie?

Arbeidsgivaren skal drøfte ferien med deg. Vert de ikkje samde, har arbeidsgivaren som hovudregel siste ordet innanfor rammene i lova.

Kan eg få pengar i staden for ferie?

Lovfesta ferie skal som hovudregel takast ut som fri. Han kan normalt ikkje bytast mot pengar berre fordi du heller vil jobbe.

Har eg rett til meir ferie når eg er over 60 år?

Ja. Fyller du 60 år i ferieåret, har du rett til seks verkedagar ekstra ferie.

Mistar eg feriepengane viss eg byter jobb?

Nei. Opptente feriepengar skal som hovudregel betalast ut når du sluttar.

Offisielle kjelder

Reglane kan kome an på situasjonen din, arbeidsavtalen og eventuelle tariffavtalar. Dette er generell informasjon, ikkje juridisk rådgiving. Er du i tvil, sjekk lovteksten eller spør Arbeidstilsynet.

Kjelde: Lovdata – ferieloven

Artiklane er generell informasjon og ikkje personleg økonomisk rådgjeving. Rekn på din eigen situasjon i kalkulatorane.

Meir om jobb og arbeidsliv

Nyheit Jobb og arbeidsliv

Psykososialt arbeidsmiljø får mer oppmerksomhet

Regjeringen ber Arbeidstilsynet prioritere psykososiale og organisatoriske forhold i 2026. Relevant for debatten om arbeidspress, trivsel, sykefravær og frafall fra jobb.

Nyheit Jobb og arbeidsliv

Nav: Ledigheten ventes å falle i 2026 og 2027

Navs arbeidsmarkedsprognose 2026: tall og vurderinger av ledighet, arbeidstilbud og etterspørselen etter arbeidskraft. Nav venter 60 000 helt ledige (2,0 %) i 2026 og 57 000 (1,9 %) i 2027.